Εγκυμοσύνη και Δέρμα

Εγκυμοσύνη και Δέρμα

Για τις περισσότερες γυναίκες η εγκυμοσύνη είναι μια μοναδική εμπειρία. Στην περίοδο αυτή και μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, η εγκυμονούσα παρατηρεί διάφορες αλλαγές στο σώμα της καθώς αυτό επηρεάζεται από μια σειρά ορμονικών και ανοσολογικών μεταβολών. Το δέρμα με τη σειρά του αλλάζει και αυτό και οι αλλαγές που παρατηρούνται είναι είτε φυσιολογικές είτε παθολογικές

Οι πιο συνηθισμένες παθήσεις του δέρματος κατά τη διάρκεια της κύησης χωρίζονται σε:

1. Φυσιολογικές μεταβολές. Είναι ορμονοεξαρτώμενες και προκαλούν συνήθως αισθητικού τύπου προβλήματα. Οι πιο συχνές είναι οι ακόλουθες.

Μελάγχρωση.

Το 90% των εγκύων εμφανίζει υπερμελάγχρωση, δηλαδή τοπικά σε ορισμένες περιοχές το δέρμα σκουραίνει. Χαρακτηριστικά παραδείγματα μελάγχρωσης είναι:

Η λευκή γραμμή (linea alba) που εκτείνεται από τον ομφαλό ως το ηβικό οστό η οποία μετατρέπεται σε σκουρότερου χρώματος γραμμή (linea nigra). Αντίστοιχα μελάγχρωση μπορεί να παρατηρηθεί στις θηλές, στις μασχάλες, στα εξωτερικά γεννητικά όργανα, στην περιοχή γύρω από τον πρωκτό, στην εσωτερική επιφάνεια των μηρών, καθώς και στον λαιμό.

Δεν είναι επίσης σπάνιο, κατά την κύηση οι πρόσφατες ουλές να γίνουν πιο σκούρες.

Μέλασμα ή Χλόασμα.

Συνήθως στο δεύτερο τρίμηνο της εγκυμοσύνης μπορεί να παρατηρηθούν, κυρίως σε εγκυμονούσες με κληρονομική προδιάθεση και συχνότερα σε αυτές με σκούρο δέρμα, σκουρόχρωμες κηλίδες γύρω από τα χείλη, όπως επίσης και στη μύτη, στο μέτωπο, στις παρειές, στα ζυγωματικά, ή στο σαγόνι. Το μέλασμα σε ορισμένες γυναίκες μετά το τέλος της εγκυμοσύνης σταδιακά υποχωρεί ενώ σε άλλες μπορεί να παραμείνει.

Σπίλοι ή Ελιές.

Κατά τη διάρκεια της κύησης είναι πιθανό να εμφανιστούν νέοι σπίλοι ή οι προϋπάρχοντες να μεγαλώσουν σε μέγεθος και να γίνουν πιο σκούροι.

Ραβδώσεις ή ραγάδες.

Πρόκειται για ένα αρκετά σύνηθες φαινόμενο που αντιμετωπίζουν πολλές γυναίκες την περίοδο της εγκυμοσύνης. Οι γνωστές σε όλους «ραγάδες» είναι επιμήκεις ερυθρές γραμμώσεις που αναπτύσσονται στα σημεία τάσης του δέρματος, κυρίως στην κοιλιακή χώρα και τα κάτω άκρα και κάνουν την εμφάνισή τους στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο της κύησης. Εμφανίζονται συχνότερα σε νεότερες γυναίκες που έχουν πάρει αρκετά κιλά και τελικά εξελίσσονται σε επιμήκεις, λευκωπές, ατροφικές εμβαθύνσεις του δέρματος.

Ακροχόρδονες ή Θηλώματα.

Τα θηλώματα είναι καλοήθη μικρά, μαλακά εξογκώματα, στρογγυλά, ή με μορφή ασκού που άλλες φορές κρέμονται από το δέρμα μέσω μίσχου ενώ άλλες, προεξέχουν από αυτό χωρίς τη μεσολάβηση μίσχου. Είναι γνωστά και ως κρεατοελιές, αν και δεν πρέπει να συγχέονται με τους σπίλους (ελιές). Η εμφάνισή τους οφείλεται σε ορμονικούς παράγοντες καθώς και στο αυξημένο σωματικό βάρος που συνήθως προσλαμβάνεται κατά τη διάρκεια της κύησης. Τα θηλώματα εντοπίζονται συνήθως στον λαιμό, στις μασχάλες, αλλά και κάτω από το στήθος.

Χηλοειδή.

Τα προϋπάρχοντα χηλοειδή που μπορεί να βρίσκονται στο σώμα, κατά τη διάρκεια της κύησης παρατηρείται συχνά πως αυξάνονται σε μέγεθος και κατά συνέπεια μπορεί να προκαλέσουν αισθητικό πρόβλημα.

Αραχνοειδή αιμαγγειώματα.

Μεταξύ του 2ου και του 5ου μήνα της εγκυμοσύνης μπορεί να εμφανιστούν γύρω από τα μάτια, στο λαιμό, στον θώρακα και στα άνω άκρα μικρά, ερυθρά σημαδάκια που αποτελούνται από ακτινωτά αγγεία, και έχουν όψη μικρής αράχνης.

Κιρσοί και αιμορροΐδες.

Οι παθήσεις αυτές σε γυναίκες με γενετική προδιάθεση, μπορεί είτε να πρωτοεμφανιστούν κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης είτε να επιδεινωθούν εφόσον προϋπάρχουν.

Πυογόνο κοκκίωμα.

Πρόκειται για ένα μικρό, καλοήθες, αγγειακό όγκο που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης στα ούλα και στα δάχτυλα.

Κνησμός.

Εμφανίζεται κατά το 3ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης κυρίως στην κοιλιακή χώρα, στο αιδοίο και στο τριχωτό της κεφαλής. Τις περισσότερες φορές δεν οφείλεται σε κάποιο συγκεκριμένο παθογενετικό αίτιο, ωστόσο σε περίπτωση που η φαγούρα είναι γενικευμένη σε όλο το σώμα, τότε πρέπει να γίνει διερεύνηση για ύπαρξη ενδοηπατικής χολόστασης ( θα αναλυθεί παρακάτω στις ειδικές δερματοπάθειες της κύησης).

Πλούσια μαλλιά.

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μειώνεται η τριχόπτωση. Οι τρίχες της κεφαλής γίνονται πιο δυνατές και αυξάνεται το πάχος τους, ενώ η σμηγματόρροια που τυχόν προϋπήρχε ελαττώνεται ή και εξαφανίζεται κάνοντας τα μαλλιά πιο πυκνά και πιο λαμπερά.

Το πρώτο εξάμηνο όμως μετά τον τοκετό (κυρίως μεταξύ 3ου και 4ου μήνα) παρατηρείται έντονη τριχόπτωση, η οποία είναι παροδική και συνήθως αποκαθίσταται πλήρως μετά από έξι έως δώδεκα μήνες.

Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να παρατηρηθεί διάχυτη λέπτυνση των τριχών της κεφαλής ή εμφάνιση ανδρογενετικής αλωπεκίας.

Δασυτριχισμός.

Στην περίπτωση αυτή συνήθως στο δεύτερο μισό της κύησης, μπορεί να αυξηθεί η τριχοφυΐα του προσώπου ενώ παράλληλα μπορεί να εμφανιστεί και ακμή.

2. Προϋπάρχουσες δερματικές παθήσεις. Πρόκειται για παθήσεις του δέρματος οι οποίες προϋπάρχουν της κύησης και οι οποίες σε αυτή την περίοδο μπορεί να επιδεινωθούν, να βελτιωθούν ή να μείνουν ανεπηρέαστες.

Ακμή.

Οι περισσότερες γυναίκες που πάσχουν ήδη από ακμή, και ειδικά αν αυτή οφείλεται σε πολυκυστικές ωοθήκες, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης παρατηρούν βελτίωση ως και εξαφάνιση των τυπικών βλαβών της πάθησης.

Ψωρίαση.

Κατά τη διάρκεια της κύησης το 50% των γυναικών που πάσχουν ήδη από ψωρίαση αναφέρουν βελτίωση της πάθησης, ενώ συνήθως μετά την εγκυμοσύνη, ειδικότερα κατά το πρώτο τετράμηνο μετά το τοκετό, η ψωρίαση φαίνεται ότι επιδεινώνεται.

Επιπρόσθετα, αν η ψωρίαση παρουσιάσει βελτίωση κατά την πρώτη κύηση, συνήθως η ίδια βελτίωση παρατηρείται και στις τυχόν επόμενες κυήσεις. Αντίστοιχα το ίδιο συμβαίνει και στην επιδείνωση της νόσου.

Λεύκη.

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να πρωτοεμφανιστεί λεύκη. Έχει παρατηρηθεί όμως ότι σε γυναίκες στις οποίες είχε ήδη διαγνωσθεί λεύκη, υπήρξε βελτίωση των βλαβών για όσο διάστημα διήρκησε η κύηση.

Κονδυλώματα.

Μια γυναίκα που είναι ήδη φορέας του ιού HPV (ο υπεύθυνος ιός των κονδυλωμάτων) μπορεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης να εμφανίσει κονδυλώματα. Επίσης, αν μια γυναίκα έχει ήδη μερικά κονδυλώματα, αυτά κατά τη διάρκεια της κύησης μπορεί να πολλαπλασιασθούν. Φαίνεται επομένως ότι η αύξηση των κολπικών υγρών και οι χαρακτηριστικές ορμονικές μεταβολές της κύησης, δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη κονδυλωμάτων.

Θυλακίτιδα.

Η θυλακίτιδα είναι η φλεγμονή του θυλάκου της τρίχας και εκδηλώνεται με τη μορφή φλύκταινας (σπυράκι με πύον) στο κέντρο όπου υπάρχει ο θύλακος της τρίχας και ερεθισμού (κοκκινίλα) γύρω από αυτόν.

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να εμφανιστεί ή να επιδεινωθεί μια προϋπάρχουσα θυλακίτιδα κυρίως λόγω της αύξησης του βάρους της εγκύου, αλλά και λόγω των χαρακτηριστικών ορμονικών μεταβολών αυτής της περιόδου.

Περιστοματική δερματίτιδα.

Μπορεί να πρωτοεμφανιστεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και η έγκυος να αποκτήσει εικόνα σαν αυτή της ακμής.

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ).

Πρόκειται για ένα αυτοάνοσο νόσημα το οποίο υπάρχει η πιθανότητα να χειροτερέψει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Οι συχνότερες εκδηλώσεις του ΣΕΛ στη κύηση είναι δερματικές βλάβες σε συνδυασμό με αρθρίτιδα.

3. Ειδικές παθήσεις του δέρματος. Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει παθήσεις που εμφανίζονται αποκλειστικά και μόνο κατά την κύηση.

Πεμφιγοειδές της κύησης.

Πρόκειται για μια σπάνια αυτοάνοση πάθηση που κάνει την εμφάνισή της κυρίως στο 2ο ή στο 3ο τρίμηνο της κύησης. Χαρακτηρίζεται από έντονο κνησμό και παρουσία φυσαλίδων ή πομφόλυγων (φουσκάλων) οι οποίες περιέχουν ένα διαφανές υγρό ή και αίμα και εντοπίζονται συνήθως στην κοιλιακή χώρα, (αρχικά γύρω από τον ομφαλό), ενώ δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις όπου οι πομφόλυγες εντοπίζονται ακόμη και σε ολόκληρο το σώμα. Η πάθηση αυτή μπορεί να εμφανιστεί και στις επόμενες εγκυμοσύνες και δημιουργεί κίνδυνο πρόωρου τοκετού και γέννηση νεογνού με χαμηλό βάρος.

Κνησμώδεις και κνιδωτικές βλατίδες και πλάκες της κύησης (PUPP).

Χαρακτηρίζεται ως μια αρκετά συχνή καλοήθης δερματοπάθεια που παρατηρείται συνήθως στο 3ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Στην περίπτωση αυτή, μέσα και γύρω από τις ραβδώσεις της κοιλιακή χώρας εμφανίζεται ένα κνησμώδες εξάνθημα που όμως δεν επηρεάζει την εγκυμοσύνη ή το παιδί.

Ενδοηπατική χολόσταση της κύησης.

Είναι μια σχετικά συχνή πάθηση που εμφανίζεται σε γυναίκες με γενετική προδιάθεση, στο 2ο ή 3ο τρίμηνο της κύησης κατά το οποίο παρατηρείται έντονος κνησμός, αρχικά στις παλάμες και στα πέλματα, που στη συνέχεια επεκτείνεται στο πρόσωπο και στον θώρακα, ενώ επιδεινώνεται τις νυχτερινές ώρες. Στο ίδιο το δέρμα δεν υπάρχουν δερματικές εκδηλώσεις, αλλά συνοδεύεται από ίκτερο. Σε αυτή την πάθηση αυξάνεται η πιθανότητα πρόωρου τοκετού και υπάρχει επίσης πιθανότητα ενδομήτριου θανάτου του εμβρύου.

Ατοπικό εξάνθημα της κύησης.

Είναι μια συχνή πάθηση και εμφανίζεται σε εγκύους που πάσχουν ήδη από ατοπική δερματίτιδα, αλλεργική ρινοεπιφυκίτιδα και αλλεργικό άσθμα. Εκδηλώνεται με κνησμώδεις βλάβες εκζέματος και διαρκεί συνήθως καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ακόμη και στις σοβαρές περιπτώσεις ωστόσο δεν επηρεάζεται η εγκυμοσύνη, ούτε και το παιδί.