Βαλανοποσθίτιδα

Τι είναι;

Βαλανίτιτιδα και βαλανοποσθίτιδα είναι δύο διαφορετικές καταστάσεις οι οποίες μπορεί να συνυπάρχουν μπορεί και όχι.

Βαλανίτιδα είναι η φλεγμονή της κεφαλής, δηλαδή της άκρης, του πέους η οποία ονομάζεται βάλανος.

Όταν συνυπάρχει φλεγμονή της βαλάνου και του χαλαρού δέρματος που την καλύπτει, το οποίο ονομάζεται ακροποσθία, τότε έχουμε τη βαλανοποσθίτιδα.

Τόσο η βαλανίτιδα όσο και η βαλανοποσθίτιδα είναι πολύ συχνές και μπορεί να συμβούν σε οποιαδήποτε ηλικία. Συχνότερα εμφανίζονται σε άνδρες που δεν έχουν κάνει περιτομή και των οποίων είτε έχει στενέψει η πόσθη είτε έχουν βραχύ χαλινό, καταστάσεις δηλαδή οι οποίες εμποδίζουν να τραβηχτεί εύκολα η πόσθη προς τα πίσω για να καθαριστεί η περιοχή. Επίσης, συχνά εμφανίζεται και στα μικρά αγόρια ηλικίας έως τεσσάρων ετών.

 

Ποιες είναι οι αιτίες που προκαλούν τη βαλανοποσθίτιδα;

Οι αιτίες της βαλανοποσθίτιδας είναι πολλές:

  • Ο ελλιπής ή λανθασμένος καθαρισμός της περιοχής ο οποίος είναι συχνότερος στα μικρά παιδιά.
  • Η σφιχτή ακροποσθία, καθώς και ο βραχύς χαλινός, μπορεί να εμποδίσουν την αποκάλυψη της βαλάνου με αποτέλεσμα να μην είναι εύκολο να απομακρυνθεί το σμήγμα και η μικρή ποσότητα ούρων που κατακρατούνται εσωτερικά και τα οποία δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για τη δημιουργία βαλανοποσθίτιδας.
  • Λοιμώξεις μη σεξουαλικά μεταδιδόμενες οι οποίες προκαλούνται από βακτήρια και μύκητες, τα οποία υπάρχουν φυσιολογικά στην περιοχή και τα οποία όταν βρουν κατάλληλες συνθήκες αναπτύσσονται με αποτέλεσμα τη δημιουργία βαλανοποσθίτιδας. Η καντιντιασική βαλανοποσθίτιδα, η οποία προκαλείται από τον μύκητα Candida albicans είναι η συνηθέστερη αιτία αυτών των λοιμώξεων, η εμφάνιση της οποίας ευνοείται αν προϋπάρχει:
  • Φλεγμονή της περιοχής λόγω κάποιας τοπικής αλλεργίας ή ερεθισμού.
  • Σακχαρώδης διαβήτης ο οποίος δεν είναι καλά ρυθμισμένος. Σε αυτή την περίπτωση εκκρίνονται μεγάλες ποσότητες γλυκόζης με τα ούρα και η παραμονή έστω και ελάχιστης ποσότητας ούρων στην περιοχή ευνοεί την ανάπτυξη των μικροβίων.

Επίσης και η φαρμακευτική αγωγή του διαβήτη με φάρμακα που προκαλούν αποβολή γλυκόζης με τα ούρα όπως το empagliflozin και το canagliflozin μπορεί γίνει αιτία βαλανοποσθίτιδας για τον ίδιο λόγο που περιγράφηκε.

  • Φίμωση, πρόκειται για μια κατάσταση κατά την οποία δεν μπορεί να τραβηχτεί η ακροποσθία προς τα πίσω με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη των μικροβίων.
  • Λήψη αντιβιοτικών από το στόμα τα οποία διαταράσσουν τη φυσιολογική χλωρίδα της περιοχής και σε αυτές τις συνθήκες η Candida albicans από «απλός κάτοικος της περιοχής» μετατρέπεται σε παθογόνο μύκητα και γίνεται αιτία βαλανοποσθίτιδας.
  • Λοιμώξεις σεξουαλικώς μεταδιδόμενες μπορεί να προκαλέσουν την εμφάνιση βαλανοποσθίτιδας και πιο συχνές είναι ο έρπης, τα χλαμύδια και η γονόρροια.
  • Αλλεργία ή ερεθισμός της περιοχής. Το δέρμα της βαλάνου είναι πολύ ευαίσθητο, μπορεί να αντιδράσει εύκολα όταν έρχεται σε επαφή με διάφορες ουσίες και στη συνέχεια να προκληθεί φλεγμονή (βαλανοποσθίτιδα). Οι ουσίες που συχνότερα προκαλούν αλλεργία ή ερεθισμό είναι: τα σαπούνια, τα απολυμαντικά, τα προφυλακτικά, τα λιπαντικά, τα σπερματοκτόνα, καθώς και τα απορρυπαντικά ή τα μαλακτικά ρούχων τα οποία δεν έχουν ξεπλυθεί καλά.
  • Δερματικές παθήσεις, όπως ψωρίαση και ο ομαλός ή σκληροατροφικός λειχήνας μπορεί να γίνουν αιτία βαλανοποσθίτιδας.

 

Πώς εκδηλώνεται η βαλανοποσθίτιδα;

Η βαλανοποσθίτιδα εκδηλώνεται με ερεθισμό και ερυθρότητα (κοκκινίλα) μέρους ή ολόκληρης της βαλάνου, η οποία μπορεί να επεκτείνεται στην ακροποσθία στην περίπτωση της βαλανοποσθίτιδας.

Μπορεί να συνυπάρχουν οίδημα (πρήξιμο) και ρωγμές (σκισίματα) της ακροποσθίας, καθώς και αντίσταση της στην προσπάθεια να τραβηχτεί προς τα πίσω για να αποκαλυφθεί η βάλανος.

Φαγούρα, τοπικά στην περιοχή, μπορεί υπάρχει αν η αιτία της βαλανοποσθίτιδας είναι οι μύκητες.

Δυσκολία και πόνος κατά την σεξουαλική επαφή, καθώς και ενόχληση ή πόνος κατά την ούρηση, μπορεί επίσης να συνυπάρχουν.

Τέλος, αν η βαλανοποσθίτιδα αφεθεί χωρίς θεραπεία ή αν είναι εκδήλωση κάποιου σεξουαλικώς μεταδιδόμενου νοσήματος, τότε μπορεί να συνοδεύεται από έκκριση υγρού από την ουρήθρα και διόγκωση των επιχώριων λεμφαδένων.

 

Είναι μεταδοτική;

Η απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα δεν είναι απλή. Παίζει ρόλο η αιτία της βαλανίτιδας.

Οι βαλανοποσθίτιδες οι οποίες έχουν προκληθεί από ερεθισμό ή αλλεργία της περιοχής, καθώς και αυτές που είναι εκδήλωση ψωρίασης και λειχήνα, δεν είναι μεταδοτικές.

Εκείνες που έχουν προκληθεί από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, όπως έρπης, χλαμύδια, γονόρροια σαφώς είναι μεταδοτικές.

Τέλος, όσον αφορά τις βαλανοποσθίτιδες που έχουν προκληθεί από μικρόβια ή μύκητες, όπως για παράδειγμα η Candida, υπάρχει η πιθανότητα να μεταδοθούν.

 

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Για τη διάγνωση της βαλανοποσθίτιδας συνήθως αρκεί η κλινική εξέταση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, μπορεί ο ειδικός να προτείνει ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω:

  • Άμεση εξέταση και καλλιέργεια εκκρίματος, για να βρεθεί το μικρόβιο που προκάλεσε τη βαλανοποσθίτιδα. Η εξέταση αυτή είναι πολύ εύκολη και δεν είναι επώδυνη. Συλλέγεται έκκριμα, με τη βοήθεια ενός βαμβακοφόρου στυλεού, από την περιοχή της βαλάνου και από την ουρήθρα αν υπάρχει, το οποίο στέλνεται για καλλιέργεια.
  • Έλεγχος για σακχαρώδη διαβήτη.
  • Σπανίως, και ειδικότερα αν η κλινική εικόνα επιμένει, μπορεί να γίνει λήψη υλικού από την περιοχή για βιοψία.

 

Πώς μπορεί να γίνει η πρόληψη της βαλανοποσθίτιδας;

Μερικά απαραίτητα μέτρα για την πρόληψη ορισμένων περιπτώσεων βαλανοποσθίτιδας είναι τα ακόλουθα:

  • Να πλένετε καθημερινά τη βάλανο με χλιαρό νερό, τραβώντας απαλά την ακροποσθία προς τα πίσω, ώστε να απομακρύνετε το σμήγμα και τα ούρα. Για το πλύσιμο χρησιμοποιείστε ήπιο, ειδικό καθαριστικό για την «ευαίσθητη περιοχή» και αποφύγετε τη χρήση ισχυρών αντισηπτικών σαπουνιών. Στη συνέχεια, στεγνώστε προσεκτικά την περιοχή διότι η περίσσια υγρασία ευνοεί την ανάπτυξη των μυκήτων.
  • Μετά τη σεξουαλική επαφή -και ειδικότερα αν έχει προηγηθεί στοματικό σεξ- να πλένετε την περιοχή των γεννητικών οργάνων για την απομάκρυνση του σάλιου, το οποίο σε φυσιολογικές συνθήκες περιέχει τον μύκητα Candida albicans. Η παραμονή του σάλιου στη περιοχή των γεννητικών οργάνων συχνά προδιαθέτει για την ανάπτυξη βαλανοποσθίτιδας.
  • Αποφύγετε την σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλακτικό τις περιόδους κατά τις οποίες εσείς ή η σεξουαλική ή ο σεξουαλικός σας σύντροφος λαμβάνει αντιβίωση από το στόμα. Η αντιβίωση διαταράσσει τη φυσιολογική χλωρίδα της βαλάνου, του κόλπου, καθώς και του εντέρου, και γι’ αυτούς τους λόγους μπορεί να προκληθεί βαλανοποσθίτιδα.
  • Χρησιμοποιήστε πάντα προφυλακτικό καθόλη τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής, ειδικότερα με νέο σεξουαλικό σύντροφο.
  • Αν η βαλανοποσθίτιδα σχετίζεται με τη χρήση προφυλακτικού, τότε αλλάξτε μάρκα προφυλακτικού και προτιμήστε ορισμένα ειδικά κατασκευασμένα για ευαίσθητο δέρμα ή χωρίς Latex (λάτεξ).
  • Να πλένετε τα χέρια πριν την ούρηση ειδικότερα αν έχετε έρθει σε επαφή με χημικές ή ερεθιστικές ουσίες.

 

Ποια είναι η θεραπεία της;

Ανεξάρτητα από την αιτία που προκάλεσε την βαλανοποσθίτιδα ισχύουν ορισμένοι γενικοί κανόνες για τη θεραπεία της:

  • Πλύσιμο με χλιαρό νερό και ήπιο καθαριστικό.
  • Πεόλουτρα με χαμομηλόνερο σε θερμοκρασία δωματίου ή βορικό οξύ.

Η θεραπεία της βαλανοποσθίτιδας εξαρτάται από την αιτία που την προκάλεσε.

  • Αντιμυκητιασική κρέμα και χάπια από το στόμα σε περίπτωση που η αιτία της βαλανοποσθίτιδας είναι η Candida albicans.
  • Αντιβιοτική αγωγή από το στόμα αν η βαλανοποσθίτιδα είναι σύμπτωμα κάποιου σεξουαλικώς μεταδιδόμενου νοσήματος που έχει προκληθεί από βακτήριο.
  • Ήπιο κορτικοστεροειδές (κορτιζόνη) σε μορφή κρέμας αν η αιτία είναι ένας ερεθισμός ή μια αλλεργία.
  • Αν η αιτία είναι ένας αρρύθμιστος διαβήτης τότε είναι απαραίτητη η ρύθμιση του.
  • Αν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες βαλανοποσθίτιδες και συνυπάρχει φίμωση, τότε μια θεραπευτική επιλογή είναι η περιτομή, δηλαδή η χειρουργική αφαίρεση της ακροποσθίας.