Νεογνική-Βρεφική ακμή

Τι είναι η νεογνική και η βρεφική ακμή;

Η νεογνική ακμή είναι μια μορφή ακμής η οποία εμφανίζεται τον πρώτο μήνα της ζωής του νεογνού. Συνήθως, κάνει την εμφάνιση της τη δεύτερη με τρίτη εβδομάδα ζωής, ενώ σπανιότερα εμφανίζεται την πρώτη εβδομάδα.

Έχει υπολογιστεί ότι περίπου το 20% των νεογέννητων παρουσιάζει νεογνική ακμή. Συνήθως, παρατηρείται στα αγόρια και λιγότερο συχνά στα κορίτσια.

Πρόκειται για μια αθώα πάθηση κατά την οποία το εξάνθημα της ακμής περιορίζεται στο πρόσωπο του νεογνού.

Η βρεφική ακμή είναι, επίσης, μια μορφή ακμής η οποία εμφανίζεται αργότερα σε σχέση με τη νεογνική ακμή, δηλαδή κατά τη βρεφική περίοδο της ζωής και πιο συγκεκριμένα μεταξύ 6ου και 16ου μήνα.

Είναι σπάνια και εκδηλώνεται και αυτή, όπως η νεογνική ακμή, περισσότερο στα αγόρια παρά στα κορίτσια.

Η βρεφική ακμή κλινικά είναι περισσότερο έντονη σε σχέση με τη νεογνική και επιπλέον μπορεί να επιμείνει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, δηλαδή μέχρι την ηλικία των τεσσάρων με πέντε ετών ή και περισσότερο.

Σε μερικές, μάλιστα, περιπτώσεις βρεφικής ακμής μπορεί να απαιτηθεί θεραπεία για την αντιμετώπιση της.

 

Ποιες είναι οι αιτίες εμφάνισης της νεογνικής και της βρεφικής ακμής;

Τόσο για την νεογνική όσο και για την βρεφική ακμή υπάρχουν πολλοί αιτιολογικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται για την εμφάνισή τους. Ειδικότερα:

Τα νεογέννητα παιδιά με νεογνική ακμή παρουσιάζουν αυξημένη παραγωγή σμήγματος και αυξημένα ανδρογόνα. Αυτοί οι δύο παράγοντες οδηγούν στη δημιουργία των χαρακτηριστικών βλαβών της νεογνικής ακμής. Οι αιτίες της αύξησης του σμήγματος και των ανδρογόνων είναι οι ακόλουθες.

  • Φαίνεται ότι οι ορμονικές μεταβολές της μητέρας κατά τη διάρκεια των τελευταίων εβδομάδων της κύησης διεγείρουν τους σμηγματογόνους αδένες του νεογνού, οι οποίοι παράγουν περισσότερο σμήγμα.
  • Από τα επινεφρίδια των εμβρύων, αλλά και των νεογέννητων με νεογνική ακμή, υπάρχει αυξημένη παραγωγή ανδρογόνων. Επίσης από τους όρχεις υπάρχει αυξημένη παραγωγή τεστοστερόνης, η οποία είναι και αυτή ανδρογόνο και η οποία δικαιολογεί το γεγονός ότι η νεογνική ακμή εκδηλώνεται συνηθέστερα στα αγόρια συγκριτικά με τα κορίτσια.
  • Ορισμένα φάρμακα που λαμβάνουν οι γυναίκες κατά τη διάρκεια της κυοφορίας ή του θηλασμού μπορεί να πυροδοτήσουν την εμφάνιση της ακμής στο νεογνό.

Όσον αφορά τη βρεφική ακμή οι αιτίες είναι οι ακόλουθες:

  • Και εδώ υπάρχει αυξημένη παραγωγή σμήγματος και ανδρογόνων και οι αιτίες αυτής της αυξημένης παραγωγής είναι ακριβώς οι ίδιες με αυτές που περιγράφηκαν παραπάνω στη νεογνική ακμή.
  • Επιπρόσθετα παίζει ρόλο η κληρονομικότητα. Έχει φανεί ότι η υπερδραστηριότητα των σμηγματογόνων αδένων, καθώς και το μεγαλύτερο μέγεθος τους, σχετίζονται με το γεγονός ότι ο ένας ή και οι δύο γονείς είχαν ιστορικό ακμής.
  • Τέλος, σε σπάνιες περιπτώσεις η βρεφική ακμή μπορεί να αποτελέσει πρώιμο σύμπτωμα ανδροποιητικού όγκου ή συγγενούς υπερπλασίας των επινεφριδίων.

 

Πώς εκδηλώνεται κλινικά η νεογνική και η βρεφική ακμή;

Τόσο η νεογνική όσο και η βρεφική ακμή εκδηλώνονται με τα κλινικά χαρακτηριστικά της ακμής. Η διαφορά τους είναι ότι η βρεφική ακμή εκδηλώνεται σε εντονότερη μορφή, δηλαδή το εξάνθημα είναι περισσότερο φλεγμονώδες και διαρκεί περισσότερο καιρό συγκριτικά με τη νεογνική.

Στη νεογνική ακμή οι βλάβες εντοπίζονται κυρίως στα μάγουλα και στο μέτωπο και λιγότερο συχνά στο πηγούνι. Οι τυπικές βλάβες είναι:

  • Οι ανοιχτοί φαγέσωρες. Πρόκειται για τα μαύρα στίγματα της ακμής.
  • Οι κλειστοί φαγέσωρες. Είναι μικρά λευκά στίγματα στην επιφάνεια της επιδερμίδας.
  • Οι βλατίδες. Είναι μικρά ροζ ή κόκκινα εξογκώματα.
  • Οι φλύκταινες. Πρόκειται για τα «κλασικά σπυράκια της ακμής» που παρουσιάζονται σαν κόκκινα εξογκώματα με πύον στην κορυφή.

Στη βρεφική ακμή οι βλάβες εντοπίζονται σχεδόν αποκλειστικά στα μάγουλα και εκτός από αυτές που περιγράφηκαν στη νεογνική ακμή υπάρχουν:

  • Τα οζίδια. Τα οποία είναι μεγάλα και συνήθως επώδυνα εξογκώματα.
  • Οι κύστεις. Είναι και αυτές μεγάλες και επώδυνες βλάβες που βρίσκονται βαθιά στο δέρμα.

 

Πώς θεραπεύεται η νεογνική και η βρεφική ακμή;

Η νεογνική ακμή όπως αρχικά αναφέρθηκε είναι μια αθώα πάθηση που αυτοπεριορίζεται μέσα σε λίγους μήνες, χωρίς ειδική δερματολογική αγωγή και δίχως τον κίνδυνο να αφήσει σημάδια και ουλές. Παρόλα αυτά καλό είναι να ακολουθούνται ορισμένοι γενικοί κανόνες, ώστε οι βλάβες της ακμής να μην επιμολυνθούν και να μην ερεθιστεί περαιτέρω το δέρμα. Ειδικότερα:

  • Το δέρμα του μωρού καλό είναι να καθαρίζεται με ήπια σαπούνια ειδικά σχεδιασμένα για μωρά.
  • Χρειάζεται να αποφεύγεται το συχνό πλύσιμο γιατί το δέρμα σε αυτή την ηλικία είναι ευαίσθητο και αφυδατώνεται εύκολα.
  • Είναι απαραίτητο να αποφεύγεται η χρήση λιπαρών κρεμών στα μέρη του προσώπου όπου υπάρχει η ακμή.
  • Τα σπυράκια της ακμής δεν πρέπει να «πειράζονται».
  • Στις περιπτώσεις που η νεογνική ακμή είναι έντονα φλεγμονώδης μπορεί να χορηγηθούν από τον ειδικό κρέμες με ερυθρομυκίνη, αφού πρώτα έχουν αποκλειστεί άλλες δερματολογικές παθήσεις.

Όσον αφορά τη βρεφική ακμή, υπάρχει η πιθανότητα να μην υποχωρήσει από μόνη της μέσα σε λίγους μήνες και αντιθέτως να αποκτήσει χρόνιο χαρακτήρα. Σε αυτή την περίπτωση και λόγω της σοβαρότητας των βλαβών που τη χαρακτηρίζουν, οι οποίες ενέχουν τον κίνδυνο δημιουργίας μόνιμων ουλών, ο δερματολόγος μπορεί να προτείνει αγωγή προκειμένου να τεθεί η πάθηση υπό έλεγχο.

Η αγωγή μπορεί να είναι είτε μόνο τοπική, δηλαδή με κρέμες που θα εφαρμοστούν τοπικά, είτε να συνδυαστεί με συστηματική αγωγή, δηλαδή αγωγή από το στόμα.

Η τοπική αγωγή, περιλαμβάνει κρέμες ερυθρομυκίνης, κλινδαμυκίνης και βενζοϊκού υπεροξειδίου.

Η συστηματική αγωγή βασίζεται κυρίως στην ερυθρομυκίνη.

Οι τετρακυκλίνες (πρόκειται για μια άλλη κατηγορία αντιβιοτικών), καθώς και η ισοτρετινοΐνη (που είναι παράγωγο της βιταμίνης Α), τα οποία χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της ακμής σε μεγαλύτερες ηλικίες, δεν μπορούν να χορηγηθούν στη βρεφική ακμή λόγω της μικρής ηλικίας του ασθενούς, η οποία αποτελεί αντένδειξη γι’ αυτά τα φάρμακα.